भोटेकोशीको बाढीले घर–परिवार र जीवनभरको कमाइ खोस्यो, तर उद्धार देखि सुरक्षित पुन :स्थापना सम्म राज्य साथमै रहेको प्रधानमन्त्री शाहको प्रतिबद्धता

२० भदौ, कृष्ण नवमी,काठमाडौं। भोटेकोशीको विनाशकारी बाढीले घर, खेतबारी, सम्पत्ति र आफन्त गुमाएका ज्येष्ठ नागरिकको पीडालाई प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल मार्फत सार्वजनिक रूपमा सम्बोधन गरेका छन्। नुवाकोटको विदुर–१०, बेत्रावतीबाट ६४ वर्षीया चन्द्रिका श्रेष्ठको उद्धारलाई उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले विपद्को बीचमा पनि खोज तथा उद्धार कार्य नरोकिएको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री शाहको सन्देश केवल उद्धारको विवरणमा सीमित छैन। उनले बाढीले ज्येष्ठ नागरिकको जीवनमा पारेको मानसिक आघात, परिवार गुमाउँदाको पीडा, घरबार विहीन अवस्था देखि अस्थायी आश्रय सम्मको कठिन यात्रालाई राज्यको जिम्मेवारी सँग जोड्दै प्रभावित नागरिकलाई सरकार एक्लै नछोड्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

६४ वर्षीया चन्द्रिका श्रेष्ठको उद्धारले दिएको सन्देश

प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल र नेपाल प्रहरीको संयुक्त उद्धार टोलीले बाढी प्रभावित नुवाकोटको बेत्रावतीबाट ६४ वर्षीया चन्द्रिका श्रेष्ठलाई उद्धार गरेको छ।उनले यसअघि पनि चन्द्रिका श्रेष्ठको उमेर समूह तथा त्यसभन्दा माथिका धेरै ज्येष्ठ नागरिकलाई प्रभावित क्षेत्रबाट उद्धार गरिएको बताएका छन्।

तर बाढीको वास्तविक क्षति उद्धार गरिएका व्यक्तिको संख्याभन्दा धेरै गहिरो रहेको प्रधानमन्त्रीको सन्देशबाट देखिन्छ। कतिपय ज्येष्ठ नागरिकले काँपिरहेका हातले नातिनातिना च्यापेर सुरक्षित स्थान तर्फ भाग्नु परेको, वृद्धाश्रममा रहेका ज्येष्ठ नागरिक समेत बाढीबाट ज्यान जोगाउन भाग्नु परेको उनले उल्लेख गरेका छन्।

‘एकैछिनमा संसार नै बदलियो’

प्रधानमन्त्री शाहले बाढी आउनु अघिको सामान्य जीवन र बाढीपछि सिर्जिएको त्रासदी बीचको अन्तरलाई भावुक रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।हिजो सम्म घरको आँगनमा बसेर खेतबारीमा काम गरिरहेका छोराछोरी हेर्ने, नाति-नातिनालाई विद्यालय पठाउने र चौतारीमा बसेर छिमेकीसँग दु:ख–सुख साट्ने ज्येष्ठ नागरिक आज अस्थायी शिविरमा बस्न बाध्य भएको उनको भनाइ छ।

भोटेकोशीको बाढीले कतिपय नागरिकलाई आफ्नै आँखा अगाडि छोराछोरी र नातिनातिना बगेको हेर्न बाध्य बनाएको, कतिपयले जीवनसाथी गुमाएको तथा जीवनभरको कमाइबाट जोडेको घर, खेतबारी र पशुपंक्षी समेत क्षण भरमै गुमाएको प्रधानमन्त्री शाहले उल्लेख गरेका छन्।

वृद्धाश्रम समेत सुरक्षित रहेन

नुवाकोटको देवीघाट ज्येष्ठ नागरिक संरक्षण तथा अध्ययन प्रतिष्ठानको विदुर भवनसमेत बाढीबाट क्षतिग्रस्त भएको प्रधानमन्त्री शाहले जानकारी दिएका छन्।त्यहाँ रहेका ज्येष्ठ नागरिकमध्ये ७ जनालाई काठमाडौंको नेपाल सिनियर केयर म्हैपी र १७ जनालाई नुवाकोटको इनारपाटीस्थित कृष्णप्रणामी मन्दिरमा अल्पकालीन आश्रय दिइएको उनले बताएका छन्।

उनीहरूको आवागमनका लागि ह्वीलचियर तथा वाकर उपलब्ध गराइएको छ भने स्वास्थ्य परीक्षण र मनोसामाजिक परामर्श समेत उपलब्ध गराइएको प्रधानमन्त्री शाहको भनाइ छ।

राहतपछि अब पुन:स्थापनाको चुनौती

प्रधानमन्त्री शाहले अस्थायी बसाइलाई सकेसम्म छोटो बनाउँदै प्रभावित ज्येष्ठ नागरिकलाई सुरक्षित बसोबासको व्यवस्था मिलाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

यही बिन्दुमा विपद् व्यवस्थापनको अर्को ठूलो प्रश्न उठ्छ ! राहत र उद्धारपछि विस्थापित नागरिकलाई दीर्घकालीन रूपमा कसरी पुन:स्थापित गर्ने?

घर, जमिन र परिवार गुमाएका ज्येष्ठ नागरिकका लागि केवल केही दिनको राहत पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूको सुरक्षित आवास, स्वास्थ्य, मनोसामाजिक अवस्था, सामाजिक सुरक्षा र परिवारसँगको पुनर्मिलन जस्ता विषय पुन:स्थापनाको केन्द्रमा आउनु पर्ने देखिन्छ।प्रधानमन्त्री शाहले भने सरकार यसबाट पछि नहट्ने स्पष्ट संकेत दिएका छन्।

पीडितको आक्रोशलाई ‘पीडा व्यक्त गर्ने माध्यम’ का रूपमा बुझ्नुपर्ने

बाढीमा आफन्त गुमाएका नागरिकको आक्रोशप्रति पनि प्रधानमन्त्री शाहले संवेदनशील दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्।उनका अनुसार एकै क्षणमा आफ्नो संसार गुमाएका मानिसको आक्रोश वास्तवमा पीडा व्यक्त गर्ने माध्यम हो। यस्तो अवस्थामा पीडितलाई थप हियाउने, अनावश्यक टिप्पणी गर्ने वा मानसिक पीडा दिने प्रयासप्रति सरकार कठोर हुने चेतावनी उनले दिएका छन्।

यसले विपद्का बेला राज्यको अर्को जिम्मेवारी !पीडितको सम्मान र मानसिक सुरक्षाको संरक्षण! लाई पनि बहसमा ल्याएको छ।

खोजी अझै जारी

प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार बाढी पछि नेपाली सुरक्षाकर्मीहरू अझै पनि दलदल र खण्डहर बनेका क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धारमा खटिरहेका छन्।आफ्नो ज्यान जोखिममा राखेर उद्धारमा खटिएका सुरक्षाकर्मी प्रति सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्रीले उनीहरूको आत्मबल बढाउनु सबैको कर्तव्य भएको बताएका छन्।

बाढीमा ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति सामूहिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले शोकमा रहेका परिवारप्रति समेत संवेदना प्रकट गरेका छन्।

‘एक्लो नठान्नुहोस्’ ! प्रधानमन्त्रीको सन्देश

प्रधानमन्त्री शाहको सन्देशको सबैभन्दा भावुक पक्ष भनेको विपद्बाट प्रभावित ज्येष्ठ नागरिकलाई दिएको आश्वासन हो।उनले जीवनमा अनेक घामपानी र आँधीबेहरी पार गरिसकेका ज्येष्ठ नागरिकलाई देशको जग र मार्गदर्शक भन्दै कठिन समयमा पनि आफूलाई एक्लो नठान्न आग्रह गरेका छन्।

सरकार प्रतिको भरोसा कायम राख्न आग्रह गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले प्रभावित नागरिकलाई स्पष्ट सन्देश दिएका छन् ! उद्धार सकिए पछि राज्यको जिम्मेवारी समाप्त हुँदैन; सुरक्षित पुन:स्थापना सम्म सरकार साथमा रहने छ।