व्यस्त सडकमा टिपरको ठक्करबाट युवकको घटनास्थलमै मृत्यु, दुर्घटनापछि मात्रै सक्रिय हुने सरकारी संयन्त्रप्रति प्रश्न; जनकपुरधाममा भारी सवारीसाधनको सञ्चालन र सडक सुरक्षाको प्रभावकारी नियमन आवश्यक।
(आशिष कुमार मण्डल),जनकपुरधाम । धार्मिक तथा पर्यटकीय नगरी जनकपुरधाममा सडक दुर्घटनाको जोखिम बढ्दै गएको अवस्थामा पिडारी चोकमा भएको एक दर्दनाक दुर्घटनाले सहरको सडक सुरक्षा व्यवस्थामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। २०८३ साल कात्तिक २६ गते बिहीबार भएको टिपर दुर्घटनामा २० वर्षीय युवक नवीन चौधरीले ज्यान गुमाएपछि टिपर सञ्चालनको नियमन, ट्राफिक प्रहरीको निगरानी र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको जिम्मेवारी माथि पुनः बहस सुरु भएको छ।
जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका–१३ स्थित पिडारी चोकबाट रत्नसागर तर्फ जाँदै गरेको मधेश प्रदेश ०२–०१० प ४०६९ नम्बरको स्कुटरलाई सोही दिशाबाट आएको मधेश प्रदेश ०३–००१ ख ७५०४ नम्बरको टिपरले पछाडि बाट ठक्कर दिएको थियो। दुर्घटनामा परी महोत्तरीको मनरासिस्वा नगरपालिका–५ कटैया निवासी २० वर्षीय नवीन चौधरीको घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। दुर्घटना पछि प्रहरीले टिपर चालक महोत्तरीको भंगहा नगरपालिका–७ सितापुर निवासी २२ वर्षीय सचिनकुमार सिंहलाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
एउटा युवकको मृत्युले उसको परिवारलाई जीवनभरको पीडा दिएको छ। तर यो घटना केवल एउटा टिपर र स्कुटर बीच भएको दुर्घटनाका रूपमा मात्रै हेरेर जिम्मेवार निकायहरू आफ्नो दायित्वबाट पन्छिन मिल्दैन। जनकपुरधामको व्यस्त सडकमा भारी सवारीसाधनको आवागमन कति सुरक्षित छ भन्ने प्रश्न अब गम्भीर रूपमा उठाउनुपर्ने भएको छ।
पिडारी चोक जस्तो व्यस्त सडक क्षेत्रमा टिपर लगायत ठूला मालवाहक सवारीसाधन सञ्चालन हुँदा विशेष निगरानी र सावधानी आवश्यक हुन्छ। तर सहरभित्र यस्ता सवारीसाधन कुन समयमा सञ्चालन भइरहेका छन्, निर्धारित रुट पालना गरिएको छ कि छैन र तीव्र गतिमा गुड्ने सवारी साधनमाथि कस्तो कारबाही भइरहेको छ भन्ने विषयमा नागरिकले स्पष्ट जानकारी पाउन सकेका छैनन्। दुर्घटना भएपछि चालक पक्राउ गर्नु प्रहरीको कानुनी प्रक्रिया हो, तर दुर्घटना हुनु अघि नै जोखिम नियन्त्रण गर्नु पनि ट्राफिक प्रहरीको उत्तिकै महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो।
यस घटनाले जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयको निगरानी प्रणालीमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। व्यस्त चोकहरूमा ट्राफिक व्यवस्थापन प्रभावकारी छ कि छैन? भारी सवारीसाधनको गति नियन्त्रणका लागि नियमित अनुगमन भइरहेको छ कि छैन? टिपर सञ्चालन सम्बन्धी नियम उल्लंघन गर्नेलाई समयमै कारबाही गरिन्छ कि दुर्घटना भएपछि मात्रै प्रहरी सक्रिय हुन्छ? यी प्रश्नको जवाफ सम्बन्धित प्रहरी निकायले दिन आवश्यक छ।
त्यस्तै, जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको जिम्मेवारी पनि कम छैन। जनकपुरलाई धार्मिक तथा पर्यटकीय नगरीका रूपमा विकास गर्ने चर्चा भइरहँदा नागरिकले सुरक्षित रूपमा सडक प्रयोग गर्न पाउने आधारभूत अधिकार सुनिश्चित हुन सकेको छ कि छैन भन्ने विषयमा नगर नेतृत्वले गम्भीरतापूर्वक सोच्नुप र्छ।
सडकको अवस्था सुधार, जोखिमयुक्त चोकको पहिचान, आवश्यक ट्राफिक संकेत, सडक बत्ती तथा सम्बन्धित निकायसँगको समन्वयमा उपमहानगरपालिकाले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ। पिडारी चोकमा भएको दुर्घटनापछि नगरपालिकाले सडक सुरक्षाका लागि के योजना बनाएको छ भन्ने प्रश्नको जवाफ पनि सार्वजनिक हुनु पर्छ।
जनकपुरधाममा टिपर सञ्चालनलाई व्यवस्थित गर्न निर्धारित समय, रुट, गति नियन्त्रण र नियमित अनुगमनको स्पष्ट व्यवस्था आवश्यक देखिएको छ। निर्माण सामग्री ढुवानीका नाममा नागरिकको जीवन जोखिममा पार्ने अवस्था स्वीकार्य हुन सक्दैन। विकास निर्माणका कामका लागि टिपर आवश्यक हुन सक्छन्, तर विकासको नाममा नागरिकको ज्यान असुरक्षित बनाउने छुट कसैलाई हुन सक्दैन।
अब जिल्ला प्रशासन कार्यालय, जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले यस दुर्घटनालाई सामान्य घटनाका रूपमा लिएर अनुसन्धानको औपचारिकता पूरा गर्ने मात्र होइन, सहरको समग्र सडक सुरक्षा व्यवस्था बारे सार्वजनिक समीक्षा गर्न आवश्यक छ। टिपर सञ्चालनको मापदण्ड, दुर्घटना सम्भावित क्षेत्रको पहिचान र ट्राफिक निगरानीलाई प्रभावकारी बनाउने ठोस योजना सार्वजनिक हुनु पर्छ।
नवीन चौधरीको मृत्युले एउटा परिवारको संसार उजाडिएको छ। आज उनको परिवारले भोगिरहेको पीडा भोलि अर्को परिवारले भोग्न नपरोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु नै जिम्मेवार निकायको वास्तविक परीक्षा हो। नागरिकले सडकमा निस्कँदा आफ्नो ज्यानको सुरक्षा आफैँले मात्र गर्नु पर्ने अवस्था लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाका लागि लज्जास्पद विषय हो।
दुर्घटना पछि समवेदना व्यक्त गर्नु मात्रै पर्याप्त छैन, दुर्घटना हुन नदिनु नै वास्तविक जिम्मेवारी हो। नवीनको मृत्युले उठाएको प्रश्नको जवाफ अब ट्राफिक प्रहरी, जिल्ला प्रशासन र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले व्यवहारबाट दिनु पर्छ। आखिर जनकपुरका सडक नागरिकका लागि हुन् कि अनियन्त्रित भारी सवारी साधनका लागि?
प्रश्न यही हो ! अर्को नवीनले ज्यान गुमाउनु अघि सडक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी कसले लिने?
आफ्नो प्रतिकृया दिनुहोस्