१८ माघ,जनकपुर । चमार समुदायले आज सन्त रविदासको ६४९औँ जन्मजयन्ती धुमधामका साथ मनाएका छन्। जयन्तीको अवसरमा मधेश प्रदेश सरकारले प्रदेशभर सार्वजनिक बिदा दिएको थियो।
सन्त रविदास जयन्ती नेपाल र भारतमा बसोबास गर्ने चमार समुदायका साथै अन्य दलित तथा अल्पसंख्यक समुदायहरूले पनि श्रद्धा र उत्साहका साथ मनाउँदै आएका छन्। चमार कल्याण समाज मधेश प्रदेशका अध्यक्ष सुरेन्द्र रविदासका अनुसार यस अवसरमा मधेश प्रदेश मात्र नभई देशका अन्य प्रदेशहरूमा पनि विविध धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएको थियो।
कार्यक्रमहरूमा सन्त रविदासको योगदानको स्मरण गर्दै सामाजिक समानता, मानवता र सह-अस्तित्वको सन्देश प्रवाह गरिएको थियो।
को हुन् सन्त रविदास ?
भारतीय भक्ति आन्दोलनका अग्रणी सन्त मध्ये सन्त रविदास एक महान् आध्यात्मिक व्यक्तित्व तथा समाज सुधारकका रूपमा चिनिन्छन्। उनी जातीय विभेद, अस्पृश्यता र सामाजिक अन्यायको विरुद्ध दृढ रूपमा आवाज उठाउने सन्त थिए।
सन्त रविदासको जन्म तत्कालीन समाजमा ‘अस्पृश्य’ मानिने चमार समुदायमा भएको थियो। जुत्ता तथा छाला सम्बन्धी काम गर्ने परिवारमा जन्मिएका रविदासले बाल्यकाल देखि नै आध्यात्मिक चेतना र मानव समानताप्रतिको गहिरो सोच विकास गरेका थिए।
उनले आफ्नो जीवन भक्ति, साधना र समाज सुधारमा समर्पित गरे। निर्गुण भक्ति परम्पराका अनुयायी रविदासले ईश्वरलाई निराकार, निरगुण र सर्वव्यापी मानेका थिए। उनका अनुसार ईश्वर जात, धर्म, वर्ग र लिंगभन्दा माथि छन् र साँचो भक्ति मनको शुद्धताबाट सुरु हुन्छ।
रविदासका भक्ति पदहरू ब्रज र अवधी जस्ता सरल भाषामा लेखिएका छन्, जसका कारण उनका सन्देशहरू साधारण जनतामाझ सहज रूपमा फैलिन सके। उनी सन्त कबिरका समकालीन थिए र दुवैले कर्मकाण्ड, बाह्य आडम्बर तथा जातीय अहंकारको कडा आलोचना गरेका छन्।
‘मन चंगा त कठौती में गंगा’ भन्ने सन्त रविदासको प्रसिद्ध उक्ति आज पनि मानव जीवनका लागि गहिरो सन्देश बोकेको मानिन्छ।
सन्त रविदासका थुप्रै भजन तथा पदहरू आज पनि श्रद्धापूर्वक गाइन्छन्। उनका केही रचनाहरू सिख धर्मको पवित्र ग्रन्थ ‘श्री गुरु ग्रन्थ साहिब’ मा समावेश हुनु उनको आध्यात्मिक उचाइको प्रमाण मानिन्छ। उनका विचारबाट प्रभावित भएर विकसित भएको रविदास पन्थ आज पनि उनका शिक्षाहरूलाई निरन्तर अगाडि बढाइरहेको छ।
आफ्नो प्रतिकृया दिनुहोस्